Şura’yı Devlet Ne Demek? İzmirli Bir Gençten Mizahi Bir Bakış
Bunu yazarken aklımda hep bir soru var: “Şura’yı devlet ne demek?” Gerçekten bu soru çok derin, çok önemli bir mesele. Ama bekleyin, bu yazı kesinlikle bir akademik yazı olmayacak. Çünkü Şura’yı devlet ne demek sorusuna bakarken, kendimi bir anda babaannemin köyündeki muhtarlık toplantısına giden, kalemi eline almış ama yine de espri yapmayı unutmayan biri gibi hissettim. Evet, o tarz bir yazı olacağını hissediyorum. Yani, Şura ve devlet konusu, aslında bize o kadar derin ve bazen komik bir noktadan bakıyor ki… Hadi başlayalım, birlikte çözelim.
Şura’yı Devlet Ne Demek? Öncelikle Ne Demek?
Hadi, bu soruya akademik bir giriş yapalım, sonra yavaşça mizahi tarafımıza kayarız. Şura kelimesi aslında tartışma, istişare anlamına gelir. Devletin en önemli kararları alınırken, şura kurumlarında uzmanlar bir araya gelir ve bir karar almak için derin derin sohbetler ederler. İyi de, bunların ne kadarı işimize yarıyor, gerçekten? Bakın, birinin “Şura’yı devlet ne demek?” sorusuna karşılık şöyle demiştim:
Ben: “Biliyor musun, Şura’nın devletle bir alakası var, ama hâlâ kimse tam olarak ne olduğunu bilmiyor.”
Arkadaşım: “Aaa, o kadar mı karışık? Şura mı, yoksa Şura’nın yerini bir başka Şura mı aldı?”
Evet, işte tam da bu noktadayız. Şura dediğimiz şey, aslında bir anlam karmaşası içinde bazen bir nevi devletin karar alma mekanizması gibi çalışıyor. Ama o kadar detaylı ki, her seferinde “Bu ne ki?” diye düşünüyorum. Hadi gelin, biraz daha derine inelim.
Tarihsel Bir Turu Kimseye Zorla Uygulamak İstediğim Bir Şura
Evet, Şura tarihsel olarak da önemli bir kavram. Osmanlı’da Şura, padişahın, sadrazamın ve diğer devlet adamlarının bir araya gelip devletin en önemli kararlarını aldığı yerdi. Bu kararlar, genellikle büyük davalar, savaşlar, ya da Osmanlı’nın mutfağında ne yenileceği gibi büyük meselelerdi. Ama şimdi, 21. yüzyılda, daha çok bürokratlar arasında bir “dolaşan fikirler yumağı”na dönmüş gibi görünüyor. Hatta bazen şura kavramı o kadar saçma sapan yerlerde karşımıza çıkıyor ki, insanın kafası karışıyor.
Düşünsenize, ben bir gün İzmir’de bir kafede arkadaşlarımla otururken, birisi bir anda “Şura’yı devlet ne demek?” diye soruyor. Ben de şaşkınlıkla bakıp, “Hadi be, ben de tam aynı soruyu düşünüyorum!” dedim. Sonra hep birlikte gülmeye başladık. Şura’yı devlet demek, bir bakıma başlı başına bir eğlence!
Şura’yı Devlet Ne Demek? İç Sesimle Yapacağım Bir Monolog
Benim aklımda iki şey var: Şura’yı devlet demek ile çay içmek arasında nasıl bir ilişki olabilir? Evet, düşündüm. Çayın sıcaklığıyla, devletin kararları arasındaki ilişki nasıl kurulur? Bir an aklıma geldi, düşünmeliyim! Çayı içerken devlete dair kararlar alabilir miyim? Peki, İzmir’de şura yapacak olsak, “Kardeşim, gel, bu yeni sokak kafelerinde devletin hangi konuda reform yapması gerektiğini konuşalım!” demek nasıl olurdu?
İç sesim: “Tabi, sonuçta devletin içinde olduğu her mesele bir şura, bir tartışma demek. Ama ya bu tartışma sonunda kimse şekerini unutur mu?”
Evet, biraz da keyifli düşünceler. Ama bu kadar derinleşmeden yazıya devam edelim!
Şura’nın Günümüz Türkiye’sindeki Yeri
Peki, “Şura’yı devlet ne demek?” sorusunun pratikteki karşılığı nedir? Bugün, Türkiye’deki en yüksek karar alma makamlarının çoğunda, hâlâ bu kavram bir şekilde varlığını sürdürüyor. Ama tabii ki bu işin içinde her zaman biraz mizah oluyor. Çünkü bazen şura yapılıyor gibi görünüyor ama aslında önden alınmış bir kararın sonuçlarını “yumuşatmak” için bir “görüş bildirme” seansı yapılıyor.
Bunu en iyi nasıl anlatabilirim, biliyor musunuz? Bir toplantıya gittiğinizde herkesin bir şeyler söylediği ama sonuçta aslında bir kişi karar veren bir durumla karşılaşıyorsunuz. “Aa, Şura yapıyoruz!” dediğimizde, aslında o toplantının sonunda çıkan karar zaten çoğunlukla bir kişinin imzasını taşıyor. Ama olsun, bu da Şura’nın devletle olan o eğlenceli ilişkisi diyebiliriz.
Şura’da Ne Konuşulur, Ne Olur? Kısa Diyalog
İzmir’deki bir kafede 3-4 arkadaşım bir aradayız. Bir gün birisi çok ciddi bir şekilde “Şura yapmamız lazım!” diyince gülmeye başladık.
Arkadaş 1: “Evet, en son şurada şura yapmamıştık zaten!”
Ben: “O zaman şimdi gerçekten şura yapmamız lazım. Önce devlete soralım, sonra İzmirliler olarak ‘çalışmalar yapalım’ diyelim!”
Arkadaş 2: “Devlet ne demek? Devlet bir kişi mi?”
Ben: “Hayır, devlet aslında devletle ilişkisi olan bir kurum ve o kurumlar Şura’da karar alıyorlar.”
İşte, kafede ufak bir Şura toplantısı, ortalık karıştı! Gerçekten bazen “Şura’yı devlet ne demek?” gibi soruların aslında o kadar da basit olmadığını anlıyorsunuz. Yine de biraz eğlenceli hale getirebiliriz, değil mi?
Sonuç Olarak: Şura’yı Devlet Ne Demek?
“Şura’yı devlet ne demek?” sorusu gerçekten de günlük hayatta karşılaşılan ciddi ve komik bir kavram. Aslında, Şura devlet demek, biraz da esprili bir bakış açısıyla şekillenebilecek bir konu. Eğer biraz mizahi ve derinlemesine bir perspektifle yaklaşmak istiyorsak, şura dediğimiz şey bazen çok önemli kararların alındığı ciddi bir süreç olabiliyor, bazen de sadece keyifli sohbetlerin yapıldığı eğlenceli bir anıya dönüşüyor.
Ve tabii, her şeyde olduğu gibi “Şura’yı devlet ne demek?” sorusu da bizi, bazen derinlemesine düşünmeye itiyor. Ama her şeyin sonunda “Devlet ne demek?” dediğimizde, aslında biraz da her şeyin karmaşıklığını kabul etmemiz gerektiğini fark ediyoruz.
Evet, biraz karmaşık ama eğlenceli!